đĺôĺđŕňű đĺôĺđŕňű
Äîěîé
Äîěîé
đĺôĺđŕňű
Ďîčńę
đĺôĺđŕňű
Âîéňč
đĺôĺđŕňű
Ęîíňŕęňű
đĺôĺđŕňű Äîáŕâčňü â čçáđŕííîĺ
đĺôĺđŕňű Ńäĺëŕňü ńňŕđňîâîé
đĺôĺđŕňű đĺôĺđŕňű đĺôĺđŕňű đĺôĺđŕňű
đĺôĺđŕňű
ÁÎËÜŘŔß ËĹÍČÍĂĐŔÄŃĘŔß ÁČÁËČÎŇĹĘŔ
đĺôĺđŕňű
 
ĚĹÍŢ
đĺôĺđŕňű Break Event Point đĺôĺđŕňű

ÁÎËÜŘŔß ËĹÍČÍĂĐŔÄŃĘŔß ÁČÁËČÎŇĹĘŔ - ĐĹÔĹĐŔŇŰ - Break Event Point

Break Event Point

Uniwersytet Łódzki

referat

temat:

BREAK EVEN POINT

wykonawca:

ekonomia III r.

Inwestycje i Nieruchomo?ci

Łód?, 1996

PODSTAWOWE DEFINICJE

Jak wynika z badań nad przepływami pienężnymi (CASH FLOW) przychody z

działalno?ci podstawowej, które stanowią różnicę pomiędzy przychodami i

kosztami wpływają w zasadniczy sposób na płynno?ć finansową, w konsekwencji

za? na wielko?ć zysku netto.

Nie wiemy jednak czy relacja pomiędzy przychodami i kosztami jest

opłacalna (efektywna) i bezpieczna dla dalszej działalno?ci gospodarczej?

Aby na tak postawione pytania odpowiedzieć, posłużmy się analizą progu

rentowno?ci.

Wykorzystamy tu następujące definicje:

. Przychody ze sprzedaży i usług w danym przedziale czasu.

. Koszty zmiene to jest warto?ć kosztów wynikających z prowadzenia

działalno?ci gospodarczej. Są to naogół koszty materiałów i paliwa,

energii, wynagrodzeń wraz z obciążeniami.

. Nadwyżka przychodów nad kosztami zmiennymi (NPKZ).

. Koszty stałe, ponoszone przez przemysł niezależnie od procesów

produkcyjnych i usługowych.

. Próg rentowno?ci - BEP.

. Margines bezpieczeństwa.

Analiza progu rentowno?ci wykorzystana zostanie do wyznaczenia takiej

warto?ci sprzedaży i jej kosztów, przy których przedsiębiorstwa uzyskują

zerowy dochód. To znaczy, że nie ma ani zysku ani straty. Próg rentowno?ci

w % pozwoli obliczyć tzw. margines bezpieczeństwa. Im wyższy jest poziom

MB, tym korzystniejsza jest sytuacja gospodarcza przedsiębiorstw. Jeżeli

warto?ć sprzedaży i usług zbliża sie do warto?ci BEP, oznaczać to będzie

pogarszanie się sytacji ekonomicznej.

Im wyższa będzie kwota nadwyżki sprzedaży nad kosztami zmiennymi, tym

korzystniejsza będzie sytuacja finansowa, ponieważ zwiększa się zdolno?ć do

generowania zysku. Zmiana BEP może być spowodowana zwiększeniem sprzedaży

lub cen jednostkowych, przy stałych lub niższych kosztach.

ANALIZA PROGU RENTOWNO?CI

Z obliczonych progu rentowno?ci i marginesu bezpieczeństwa wynika:

. Warto?ć realizowanej sprzedaży przynosi NPKZ, co pozwala w pełni

pokryć koszty stałe ponoszone przez przedsiębiorstwa. Gdyby

realizowana sprzedaż nie wystarczyła na pokrycie kosztów

zmiennych, wtedy każda kolejna spredana jednostka towaru i usługi

powodować może powiększenie już poniesionej straty.

. Im wyższa jest kwota nadwyżki sprzedaży nad kosztami zmiennymi,

tym korzystniejsza jest sytuacja finansowa badanych

przedsiębiorstw. Im wyzszy jest procentowy udział NPKZ w wielko?ci

sprzedaży, tym korzystniejsze itnieją możliwo?ci rozwojowe,

ponieważ zwiększaja się strumienie finansowe wpływające do kasy.

. Dodatnia warto?ć NPKZ, lecz ujemny dochód z działalno?ci

operacyjnej, wskazywać może na konieczno?ć interwencji w

dziedzinie kosztów własnych w krótkim okresie czasu i zmiany

sposobu angażowania kosztów zmiennych w dłuższym okresie czasu.

Wtedy należy podejmować decyzje dotyczące zwiększania cen i /lub

sprzedaży, pod warunkiem, że zmiany te zostaną zaakceptowane przez

rynek.

. Analizyjąc wielko?ć wska?nika NPKZ należy zauważyć, iż badane

przedsiębiorstwa w pełni pokrywają ponoszone koszty zmienne.

. Podobne tendencje możemy zauważyć analizujac BEP. Pokazuje on jaka

powinna być warto?ć sprzedaży, aby przy niezmienionych proporcjach

ekonomiczno-finansowych przedsiębiorstwo osiągneło zerowy dochód.

BEP wyrażony w % pokazuje omawiane wielko?ci liczbowo w odmienny

sposób. Informuje jaki poziom sprzedaży wystarczył by na

osiągnięcie zerowego dochodu.

. Bezpo?rednio z procentowo ujętym wska?nikiem BEP związany jest

margines bezpieczeństwa, który pokazuje, o ile przedsiębiorstwa

mogą zmniejszyć przychody (skalę działalno?ci), aby osiągnąć

zerowy dochód.

KLASYCZNA MIKROEKONOMICZNA DEFINICJA PROGU RENTOWNO?CI

LMC – krzywa długookresowych kosztów końcowych,

LAC – krzywa przeciętnych długookresowych kosztów.

Długookresowa krzywa podaży przedsiębiorstwa, czyli linia obrazująca

związek między ilo?cią dostarczanej produkcji a ceną w długim okresie, jest

czę?cią krzywej LMC położoną naprawo od punktu C, które odpowiada cenie P3.

Przy każdej cenie niższej od P3 przedsiębiorstwo nie potrafi znale?ć

takiego poziomu produkcji, przy którym cena pokrywałaby LAC. Przy cenie P3

przedsiębiorstwo wytwarzałoby produkcję o rozmiarach Q3 i po opłaceniu

wszystkich kosztów ekonomicznych - osiągnęłoby dokładnie swój próg

rentowno?ci (ang. break-even point), czyli nie miałoby ani zysków, ani

strat; wyzyskiwałoby jedynie zyski normalne.

PRÓG RENTOWNO?CI I JEGO PRZYDATNO?Ć W PRAKTYCE

Analiza progu rentowno?ci stanowi pomocny instrument zarządzania

przedsiębiorstwem w gospodarstwie rynkowym. Obejmuje ona badanie tzw.

punktu wyrównania, w którym realizowane przychody ze sprzedaży dokładnie

pokrywają poniesione koszty. Przedsiębiorstwo nie osiąga wówczas zysku, ale

też nie ponosi straty. Rentowno?ć sprzedaży jest równa zero, co oznacza,

że firma osiągnęła próg rentowno?ci.

Metoda analizy progu rentowno?ci opiera się na podziale kosztów na

stałe i zmienne. Stwarza to pewne ograniczenie wykorzystania jej w

przedsiębiorstwach, prowadzących rachunek kosztów opartych na innych

zasadach. Pomimo to, jest ona coraz powszechniej stosowana.

Próg rentowno?ci może być wyrażony ilo?ciowo lub warto?ciowo. Może on

ponadto informować jaką czę?ć zdolno?ci produkcyjnych (lub przewidywanego

popytu) trzeba wykorzystać, aby ponoszone koszty zrównoważyć przychodami ze

sprzedaży. Do wyznaczenia progu rentowno?ci możemy zastosować odpowiednie

równania matematycane lub posłużyć się metodą graficzną. W obu przypadkach

przyjmujemy następujące założenia upraszczające:

- warto?ć produkcji w badanym okresie jest równa warto?ci sprzedaży,

- koszty produkcji są funkcją wielko?ci produkcji,

- stałe koszty produkcji są jednakowe dla każdej wielko?ci produkcji,

- jednostkowe koszty zmienne są stałe i wskutek tego całkowite koszty

zmienne produkcji zmieniają się proporcjonalnie do wielko?ci produkcji,

- jednostkowe ceny sprzedaży poszczególnych wyrobów nie ulegają zmianie

z upływem czasu i nie zmieniają się wraz ze zmianą skali produkcji w całym

badanym okresie; warto?ć sprzedaży jest więc funkcją liniową jednostkowej

ceny sprzedaży i ilo?ci sprzedanych wyrobów,

- poziom jednostkowych kosztów zmiennych i stałych kosztów produkcji

pozostaje niezmieniony w całym badanym okresie.

PRÓG RENTOWNO?CI PRZY PRODUKCJI JEDNOASORTYMENTOWEJ

W pierwszej kolejno?ci zbadamy próg rentowno?ci przedsiębiorstwa

produkującego jedno dobro. Na poziom tego progu rentowno?ci wpływają

wówczas następujące czynniki:

- wielko?ć produkcji (sprzedaży),

- cena wyrobu,

- jednostkowe koszty zmienne,

- stałe koszty produkcji.

Znając poziom tych czynników możemy obliczyć warto?ć sprzedaży według

równania:

[pic]

gdzie:

S-warto?ć sprzedaży

P-ilo?ć sprzedanych wyrobów

c-jednostkowa cena sprzedaży

poziom kosztów całkowitych według równania:

[pic],

gdzie:

Kc-całkowite koszty produkcji

Ks-stałe koszty produkcji

kz- jednostkowe koszty zmienne

Próg rentowno?ci znajduje sie w punkcie, w którym warto?c sprzedaży

jest równa poziomowi kosztów całkowitych, a więc:

S = Kc

[pic]

[pic]

BEP - próg rentowno?ci w wyrażeniu ilo?ciowym, próg rentowno?ci w

ujęciu warto?ciowym:

[pic]

jako stopień wykorzystania zdolno?ci produkcyjnych (stopień

zaspokajania indywidualnego popytu):

[pic]

gdzie :

Pm - maksymalna ilo?ć sprzedanych wyrobów okre?lona na podstawie

zdolno?ci produkcyjnej lub prognozy popytu.

Na odstawie równań warto?ci sprzedaży oraz kosztów całkowitych możliwe

jest graficzne wyznaczenie BEP:

Schemat ten obrazuje ilo?ciowy i warto?ciowy próg rentowno?ci. Pozwala

on również ocenić jaką czę?ć zdolno?ci produkcyjnej należy wykorzystać dla

osiągnięcia progu rentowno?ci. Porównanie krzywej warto?ci sprzedaży i

kosztów całkowitych umożliwia ustalenie przewidywanego poziomu zysku, w

zależno?ci od zrealizowanej wielko?ci sprzedaży. Przy pełnym wykorzystaniu

zdolno?ci produkcyjnych zysk ten wyniesie:

[pic]

gdzie:

Zm - poziom zysku przy pełnym wykorzystaniu zdolno?ci produkcujnych

(lub pełnym zaspokojeniu przewidywanego popytu).

PRÓG RENTOWNO?CI PRZY PRODUKCJI WIELOASORTYMENTOWEJ

W praktyce większo?c przedsiębiorstw produkuje kilka lub kilkadziesiąt

wyrobów. Analiza progu rentowno?ci w tym przypadku jest utrudniona.

Zaprezentowane dotychczas prawidłowo?ci pozostają nadal aktualne, lecz

zachodzi konieczno?ć uwzględnienia dodatkowego czynnika, jakim jest

struktura asortymentowa produkcji (sprzedaży). Równania przyjmują postacie:

równanie warto?ci sprzedaży

[pic]

gdzie:

S - warto?ć sprzedaży

[pic] - liczba sprzedawanych wyrobów i-tego asortymentu

[pic]- jednostkowa cena sprzedaży i-tego asortymentu

i = 1,...,m - ilo?ć wytwarzanych asortymentów wyrobów

równanie kosztów całkowitych

[pic]

gdzie:

[pic] - jednostkowe koszty zmienne i-tego asortymentu

Próg rentowno?ci odzwierciedla warto?ć sprzedaży, gwarantującą pokrycie

poniesionych kosztów:

[pic]

O ile w przypadku produkcji jednoasortymentowej próg rentowno?ci był

punktem, o tyle przy produkcji wielu różnych wyrobów jest on zbiorem

punktów. Zrównoważenie warto?ci sprzedaży i kosztów można osiągnąć przy

wielu różnych kombinacjach struktury asortymentowej.

Pewnym uproszczeniem dalszej analizy może być przyjęcie założenia, w

my?l którego udiał łącznych kosztów zmiennych w jej warto?ci jest stały i z

góry okre?lony. Warto?ciowy próg rentowno?ci możemy wówczas ustalić na

podstawie równania:

[pic]

Służy ono głównie do oceny progu rentowno?ci przeprowadzonej ex post.

Znana jest rzeczywi?cie zrealizowana struktura asortymentowa produkcji, co

umożliwia ustalenie relacji kosztów zmiennych i warto?ci sprzedaży.

Wykorzystanie tej relacji w analizie ex ante jest mało przydatne. Każda

zmiana struktury asortymentowej może zmienić jej poziom.

Najprostszym przykładem produkcji wieloasortymentowej jest produkcja

dwóch wyrobów. Równanie progu rentowno?ci przyjmuje postać:

[pic]

gdzie:

[pic] - liczba sprzedanych wyrobów 1 i 2

[pic] - jednostkowa cena sprzedaży wyrobów 1 i2

[pic] - jednostkowe koszty zmiene wyrobów 1 i 2

Po odpowiednim przekształceniu uzyskamy następujace równanie:

[pic]

Otzymamy równanie prostej. Rozwiązaniem tego równania bębzie każdy

punkt znajdujący się na tej prostej. Ponieważ badany przypadek dotyczy

liczby produkowanych wyrobów, należy przyjąć załozenie, że [pic].

Rozwiązaniem równania będzie odcinek.

PRZYKŁADY

Przykład 1.Sposób obliczania progu rentowno?ci przy produkcji

jednoasortymentowej.

Przedsiębiorstwo produkuje jeden wyrób. Koszty jednostkowe zmienne

wynoszą 440 tys. zł/szt. Przewiduje się, że przy cenie 580 tys. zł/szt.

efektywny popyt wyniesie 24 tys.szt. w ciągu roku. Stałe koszty

funkcjonowania przedsiębiorstwa wynoszą 1330 mln zł rocznie.

Próg rentowno?ci przedsiębiorstwa wynosi:

[pic]

[pic]tys.zł,

[pic]

Pełne zaspokojenie popytu na wyroby produkowane przez przedsiebiorstwo

przyniesie mu zysk w wysoko?ci:

[pic]tys. zł.

Obliczenie progu rentowno?ci stwarza szerokie możliwo?ci dalszej

analizy. Obejmuje ona ocenę kształtowania się rentowno?ci w przypadku zmian

poszczególnych czynników. Szczególne znaczenie ma przy tym zbadanie:

- jaki spadek popytu na produkowane wyroby może doprowadzić do utraty

rentowno?ci,

- jakie są możliwo?ci zwiększania zysku.

Przedsiebiorstwo funkcjonujące w gospodarce rynkowej narażone jest na

niebezpieczeństwo spadku sprzedaży na skutek zmiany warunków rynkowych.

Stad celowe jest ustalanie wska?nika bezpieczeństwa, obrazującego

wrażliwo?ć przedsiębiorstwa na spadek popytu.

[pic]

Wb = 0 - oznacza, że w chwili obecnej przedsiębiorstwo nie osiąga

zysku.

Każdy spadek popytu na wyroby przyniesie stratę. Im wyższy wska?nik

bezpieczeństwa ([pic]) tym większy spadek popytu może ono przetrwać nie

ponosząc strat.

Przykład 2. Sposób ustalania progu rentowno?ci przy produkcji dwóch dóbr.

Asortyment produkcji składa się z wyrobów A i B. Ceny sprzedaży wynosza

odpowiednio [pic] = 820 tys. zł, [pic] = 690 tys. zł, za? koszty

jednostkowe zmienne wynoszą [pic] = 680 tys. zł i [pic] = 480 tys. zł.

Stałe koszty produkcji będą równe 126 mln zł.

Załóżmy, że w badanym okresie [pic]=0.

[pic]

Jeżeli [pic] = 0 to :

[pic]

Ustalili?my dwie możliwe kombinacje struktury asortymentowej.

[pic] [pic]= 525 szt., [pic] = 0 szt.

[pic] [pic] = 0 szt., [pic] = 600 szt.

Warto?ciowy próg rentowno?ci:

[pic]tys. zł

[pic]tys. zł

Na podstawie powyższych obliczeń wyznaczymy graficznie próg

rentowno?ci:

Przedsiębiorstwo osiągnie próg rentowno?ci przy każdej kombinacji

struktury asortymentowej leżącej na odcinku AB. Analiza progu rentowno?ci

przy produkcji większej liczby wyrobów w praktyce nasuwa konieczno?c

skorzystania z odpowiedniego programu kompurerowego.

LITERATURA:

G. Begg, S. Fischer, R. Dornbusch "Ekonomia" tom 1, W-wa ,1992

J. Pyka "Cash Flow oraz Break Even Point w praktycznym zastosowaniu" ,

W-wa, 1995

M. Sierpińska "Ocena przedsiębiorstwa według standardów ?wiatowyhc",

W-wa, 1993

ĐĹĘËŔĚŔ

đĺôĺđŕňű ÍÎÂÎŃŇČ đĺôĺđŕňű
Čçěĺíĺíč˙
Ďđîřëŕ ěîäĺđíčçŕöč˙ äâčćęŕ, čçěĺíĺíčĺ äčçŕéíŕ č ďĺđĺĺçä íŕ íîâűé áîëĺĺ ęŕ÷ĺńňâĺííűé ńĺđâĺđ


đĺôĺđŕňű Ń×ĹŇ×ČĘ đĺôĺđŕňű

ÁÎËÜŘŔß ËĹÍČÍĂĐŔÄŃĘŔß ÁČÁËČÎŇĹĘŔ
đĺôĺđŕňű © 2010 đĺôĺđŕňű